ربادو،هم ساختاری/ مراد قلیپور


ربادو،هم ساختاری/ مراد قلیپور
تاریخ درج خبر : ۰۱ دی ۱۳۹۶  

 

#ربادو

فرزند خلف رباعی و دوبیتی

#ربادو از کجا آمد

از اینجا شروع شد که در کتاب دومم به نام ”دارد اقای شعر می میرد”بخشی را که به رباعی اختصاص داده بودم این شعر را قرار دادم:

لبخند قشنگ جاده ای تو

یکرنگ و نجیب و  ساده ای تو

تا حرف تو بود آمدی چون

از بس که حلال زاده ای تو

غافل از اینکه این شعر رکنی را کم دارد ولی به شکلی مخفی و فریبنده در بخش رباعی جا خوش کرده بود که در شرایطی مورد حمله کلاسیک سرایان فرصت طلب معاصر قرار گرفت که تمام اعتبار شعر ها را در اسم ان خلاصه می کنند و ابروی چندین دهه آدم را با اشاره ای باطل می کنند و این مساله بی انکه متوجه اش باشم برایم تولدی خوشایندی را رقم زده بود ولی از بس که به عادتها عادت کرده بودم حواسم نبود که این بچه نارس  سر راهی به دنبال هویتی جدید می گردد و به دفعات دیگر پس از چاپ این کتاب باز هم از این اتفاقها افتاد که مرا درگیرخودش کرد تا اینکه باید فکری می اندیشیدم چون این تولد ها شناسنامه و ارث ادبی می خواستند تا اینکه حس کردم از لحاظ نژادی و ژنتیک می تواند از پدری رباعی و مادری دوبیتی سنتی  حاصل امده باشد تا اینکه به فکر افتادم که مانع از تولد گاهگاه این اتفاق نباشم که این شعر زیر اتفاق افتاد:

حتما برایت بی نهایت سود دارد

آتش نزن این کنده ها را دود دارد

توهین نکن هرگز به ماهیهای کوچک

دریا هر آنچه دارد از این رود دارد

تازه داشتم باور می کردم که هویت یابی اتفاقی که از دل سنت تراویده چیز مشکلی نباشد چون همیشه این سالها معتقد بوده ام که سنت ادبی ایران هیچ وقت فرزندان ناخلف به دنیا نیاورده و نخواهد اورد تا اینکه باورم به این اتفاق بیشتر و بیشتر شد لذا در صدد برامدم که اسمی درخور قامت این فرزند مدرن بیابم که از ترکیب و انضمام بخشهایی از رباعی و دوبیتی اسمی به نام ”ربادو”را برگزیدم که به نوعی هر چند استحاله این دو قالب ادبی است ولی بتوان در صورت و چهره بیرونی اش هویت ذاتی اش در اسمش نمایان باشد و پس از تجربه های لیشتر دریافتم که برای کسانی که رباعی و دوبیتی به شکل تخصصی کار می کنند این قالب ”ربادو ”می تواند آزادی عمل بیشتری را ایجاد کند چون دیگر دغدغه محوری نگری دو قالب قبلی را نداشتند و با توجه به تجربه ان دو قالب می توانند ازادانه در این قالب به زبانی نرم و طبیعی تر برسند لذا تصمیم گرفتم که برای این قالب به نوعی هویتی تخصصی تر معرفی کنم تا وجه تمایز و در عین حال وابسته این قالب را به جامعه ادبی معرفی کنم لذا با توجه به تجربیات سالهایم این خصوصیات را توانستم در طول این سالها استنباط کنم که امیدوارم این تجربه مورد توجه دوست داران  فرزند رباعی و دوبیتی یعنی(ربادو) قرار بگیرد

پس با هم  خصوصیات ذاتی این پدیده خلف سنت ادبی دیرین  را به تماشا می نشینیم باشد که رهروان خود را بیابد

#قالب_ربادو

بخشی از کتاب اماده چاپ

و حتی گاهی ربادو به نوعی چنان خودش را گسترش می دهد که من جرات تلفیق دو بیتی را با کاری ازاد داشته ام به طوریکه در فضایی رها این فرصت و جسارت را به شاعر می دهد که در جریانی سیال خودش را به عبور بدهد عبوری که این اعتماد را ایجاد می کند که پس از گذری ناخوداگاه دوباره به شکل اولیه اش برگردد و  این تضمین برگشت هم ممکن است که بعد ها نباشد ولی در این دوبیتی بود که این اتفاق نا خوداگاه افتاد و این حاصل ادامه قالب ربادو است که دارد خودش را به استحاله می رساند تا به عادت نرسد

به این اتفاق نگاه کنید:

به جای میوه محصول تو چوب است

تن تو در جدال دار-ید

دار

فقط

طناب کم دارید_کوب است

نشان دادی سرحالی ولی من

چرا باور کنم حال تو خوب است

در واقع به صورت ناخوداگاه این مسیر غیر فرضی بعد از استقلال ربادو در من به وقوع پیوست و حس می کنم که این قالب دارد خودش را بعد از اتفاق اولیه که از  پوسته و هسته رباعی و دوبیتی بیرون زد کمی ازادانه تر از انها مسیرش را ادامه می دهد و حتی بعد از پذیرش این قالب و اگاهی حضور چنین اتفاقی  شکل سرایش رباعی و دوبیتی در من نسبت به قبل خیلی با ازادی انتخاب بیشتری صورت می گیرد چون خودم را در قالبی پیش ساخته اسیر نمی کنم که بر اساس قواعد ان شعر بسرایم و حتی انقدر راحت هستم که هر اتفاقی در این مسیر قواعد اولیه را به هم بزند برایم از فرزندان ربادو تلقی می شود مثل این شعر که منتظر اتفاقی در ربادو بودم که این شعر اتفاق افتاد:

دوست ونیزی ام

با افتخار می گوید:

کل شهرم روی آب است

او نمی داند که

کل کشورم روی هوا ست

برای من که قیافه مشخصی را برای ربادو در نظر گرفته بودم نمی دانم چرا سر ازراینجا در اورده ام و تازه دارم حس می کنم که ربادو ازاد تر از این است که در شکل و فرمی باقی بماند و می خواهد تجربه همه رفتار را داشته باشد لذا دارم به هر اتفاقی اعتماد می کنم تا این قالب به هر شکلی که می خواهد عرض اندام کند که .

مراد قلیپور_ شاعر، نویسنده

پربازدید ترین ها

آخرین اخبار